سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

51

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

و عكس آن همچون اطلاق اصابع ( انگشتان ) به بند انگشتان . و يا ناميدن شيئى باسم سببش مانند : رعينا الغيث . و يا ناميدن سبب باسم مسبّبش مثل : امطرت السّماء نباتا . و يا ناميدن شئ باسم آنچه آن شئ بر آن مىباشد مانند : و آتوا اليتامى اموالهم . يا ناميدن شئ باسم آنچه آن شئ به آن راجعست مانند : انّى ارانى اعصر خمرا . يا ناميدن شيئى باسم محلّش مانند : فليدع نادية . يا ناميدن محلّ باسم حالّ مثل : و امّا الذين ابيضت وجوههم ففى رحمة الله تقدير آن فى الجنة مىباشد . يا ناميدن شيئى باسم آلتش همچون : و اجعل لى لسان صدق فى الآخرين تقدير آن ذكرا حسنا مىباشد . شارح گويد : مجاز مرسل انواع و اقسامى دارد كه ذيلا شرح داده ميشوند : الف : ناميدن شيئى باسم جزئش . البتّه در اين عبارت تسامح و تساهل مىباشد زيرا مقصود آنست كه در وقت اطلاق نام جزء بر كل مجاز مرسل تحقّق پيدا مىكند نه آنكه نفس تسميه مجاز باشد و حاصل آنكه وقتى اسم جزء را بر كلّ اطلاق نمايند مجاز مرسل محقّق مىشود چنانچه لفظ [ عين ] كه اسم است براى عضو مخصوص يعنى چشم بر [ ربيئه ] يعنى شخص مراقب و جاسوس اطلاق مىشود ، پرواضح است [ عين ] جزئى از ربيئه مىباشد .